Helletocht voor varkens op de Route de Soleil
Stichtingen Dier & Recht en Varkens in Nood hebben in juli 2007 een willekeurig transport van 972 Nederlandse biggen gevolgd naar Spanje. Tijdens de non stop rit kregen de dicht op elkaar gepakte biggen geen water of voer. Eenmaal op de eindbestemming bleken 13 biggen de helse reis niet te hebben overleefd. Vele andere biggen waren door de uitputtingsslag ernstig verzwakt en gewond. Een tweede transport arriveerde later op de dag toen het meer dan 37 graden Celsius was.

Van het transport zijn door inspecteurs van beide organisaties videobeelden en foto’s gemaakt. Het zijn aangrijpende beelden van jonge dieren die opeengepakt, soms in de brandende hitte, zonder water en verzorging op transport werden gesteld, alleen om in Spanje verder vetgemest te worden. In de Spaanse stallen zijn de omstandigheden ook erbarmelijk; de kale varkenshokken vormen het decor voor het laatste deel van het ellendige leven van deze dieren.

De misstanden tijdens dierentransporten zijn eerder regel dan uitzondering. Het is evident dat de controle op naleving van de transportregels zeer te wensen over laat. De problemen van de lange-afstandstransporten zullen alleen nog maar toenemen nu de varkenssector zich voorgenomen heeft de export van levende varkens op te voeren van 4,5 miljoen naar 9 miljoen varkens per jaar. Nederland is daarmee de grootste exporteur van Europa.

Dier & Recht zal bij de AID aangifte doen van dierenmishandeling en verwaarlozing.

Hieronder vindt u foto's, links naar te downloaden materiaal (De foto's en het geluidsmateriaal staan al online - de videobeelden worden vanaf 1 augustus om 16.30 uur beschikbaar gesteld) en achtergrondinformatie. Voorwaarde voor publicatie is vermelding van het Copyright Varkens in Nood/Dier & Recht.

De foto's zijn hierboven te bekijken. Klik op een van de 20 foto's in het linkermenu, en eventueel op de grote foto om deze te vergroten. Voor het downloaden van deze foto's en van bewegend beeldmateriaal, klik hier. Voorwaarde voor publicatie is vermelding van het Copyright Varkens in Nood/Dier & Recht.

Waarschuwing: het betreft schokkende beelden. Vorig jaar bracht Stichting Dier & Recht beelden naar buiten van mishandeling van koeien op de Veemarkten Leeuwarden en Utrecht. Deze beelden leidden toen tot ongeloof en verontwaardiging onder het publiek. De beelden van de varkenstransporten zijn (helaas) nog veel schokkender en zeer aangrijpend, ook omdat het om jonge dieren gaat.

De belangrijkste punten uit het verslag van de inspectie door Stichting Dier & Recht en Stichting Varkens in Nood, 19 en 20 juli 2007:

972 Biggen, formaat Babe (circa 3 maanden oud), zijn door een Nederlandse transporteur naar Spanje vervoerd. Bij aankomst op een boerderij ten zuiden van Barcelona (Amposta) waren 13 biggen dood. De vrachtwagen was waarschijnlijk overbeladen. Het transport duurde naar schatting meer dan 20 uur, waarvan de laatste 13 uur gevolgd is (vanaf Langres in Frankrijk). De biggen hadden als einddoel een boerderij in Spanje om aldaar verder vetgemest te worden. De boer en zijn medewerkers leken de dode biggen normaal te vinden; de kadavers werden zonder commentaar uit de vrachtauto in een hoek gedonderd. In gesprekken met onze inspecteurs gaven de chauffeurs aan dat een aantal dode biggen per transport niet ongebruikelijk is.

De gevolgde vrachtauto had, in strijd met de voorschriften, geen goede en continue watervoorziening. De biggen kregen hierdoor gedurende de hele reis niets te drinken. De vrachtwagenchauffeurs vertelden onze inspecteurs dat het watersysteem alleen aangezet wordt als er gepauzeerd wordt. Aangezien er onderweg geen pauzes waren, was er dus ook geen drinken voor de dieren.

Enige tijd nadat de vrachtwagen de levende biggen had gelost, kwam een andere Nederlandse vrachtwagen het terrein van de boerderij oprijden. Bij dit transport waren geen dode varkens, maar ook hier werd niet voldaan aan de wettelijke voorschriften die verbieden dat varkens boven de 30 graden Celsius vervoerd worden. Op het moment van lossen werden temperaturen gemeten van 41 graden; geen wonder gezien de hoge luchttemperaturen en het feit dat de vrachtauto’s van aluminium zijn en in de brandende zon parkeren of rijden.

Bij beide transporten werd de wet dus overtreden en was sprake van ernstig leed en ongerief.

De wetgeving die van toepassing is op veetransport, is de Europese transportverordening (ingegaan op 1 januari 2007). Een lijst met de voor dit biggentransport relevante artikelen uit deze wet vindt u hier.

Nederland is de grootste exporteur van varkens in Europa.
Voor aantallen: zie excel file ‘Exportaantallen biggen en vleesvarkens Nederland’.
Voornemen voor opvoeren van de export van 4,5 naar 9 miljoen varkens per jaar. Zie ook artikel in De Boerderij.

Veel voorkomende knelpunten bij het transport van varkens zijn:

• De watersystemen staan vaak niet aan
• Er is geen voer aanwezig
• Er zijn geen rustplaatsen geboekt
• De vrachtwagen zijn overbeladen
• Er is veel stress vanwege hitte; temperaturen boven de 16°C levert varkens al enorme stress op
• Oudere zeugen verkeren vaak in slechte conditie en zouden eigenlijk alleen over korte afstanden getransporteerd moeten mogen worden
• In de zomer moet geen stro gebruikt worden als ondergrond materiaal, dit is namelijk veel te warm voor de varkens; nat zaagsel functioneert beter, dit geeft namelijk verkoeling

EU wetgeving en Grondwet
Enige tijd geleden werd voorgesteld om transporten van dieren langer dan 8 uur te verbieden. Helaas werd deze beperking door landen als Spanje, Frankrijk, Griekenland en Ierland tegengehouden. Hoewel er een meerderheid in het Europees Parlement bestaat die de lange afstandstransporten wil beperken, kan iedere lidstaat, zolang de EU Grondwet niet is aangenomen, met een veto nieuwe wetgeving stoppen. Minister Veerman heeft zich overigens voor een beperking tot 8 uur ten zeerste ingespannen, dus het besef dat het zo niet langer kan met de (lange)afstandstransporten is er zeker.

Gevechten
Varkens die op transport worden gesteld, worden geselecteerd op gewicht. Dat betekent dat biggen uit allerlei tomen bij elkaar gezet worden in een overvolle vrachtwagen. De dieren kennen elkaar niet, met als gevolg gevechten tussen de varkens die een nieuwe hiërarchie moeten bewerkstelligen. In het gefilmde transport naar Spanje was duidelijk te zien dat vrijwel alle varkens door de gevechten aan boord wonden en schrammen hadden. Zwakke varkens kunnen zich niet terugtrekken en worden afgemaakt door dominante dieren. Ieder transport, ook de korte transporten van boerderij naar slachterij, is hierdoor extreem stressvol en leidt tot dode en gewonde dieren.

Water
Bij (lange afstands)transporten hoort permanent water ter beschikking van de dieren te staan. Dat is zelden of nooit het geval omdat de chauffeurs een hekel hebben aan nattigheid op de vloer. Er is vrijwel altijd een drinkwaterinstallatie aanwezig maar die is of defect of leeg of staat niet aan of is onbereikbaar voor de dieren. Controleurs van de VWA lijkt dit meestal te ontgaan. Op het beeldmateriaal van het transport naar Spanje is te zien hoe een dorstig varken tevergeefs probeert water uit een drinknippel te zuigen. Gedurende het gehele transport was er geen water; bij controles door onze inspecteurs is dit eerder regel dan uitzondering.

Temperatuur
Dieren mogen wettelijk niet vervoerd worden bij temperaturen onder nul of boven de 30 graden, met aan (tijdelijke) afwijking van 5 graden. Veel transporteurs houden zich daar niet aan, want er is geen enkele controle op. Bij het tweede transport dat gefilmd werd, dat enkele uren na het eerste transport met de dode biggen op dezelfde boerderij in Spanje aankwam, bedroeg de temperatuur op een gegeven moment 41 graden toen de vrachtauto geparkeerd stond in de zon.

Bekend is dat volwassen varkens bij temperaturen boven de 16 graden Celsius al problemen hebben met de warmte. Dat komt omdat ze eenzijdig doorgefokt zijn op de productie van vlees; de dieren zijn daardoor extreem zwaar (hebben een omvang die vier maal dat het oorspronkelijke zwijn is), kunnen niet transpireren en zijn zodoende niet bestand tegen warmte. Vandaar hun voorliefde voor modderbaden om af te koelen. Wilde varkens ziet men dan ook zelden bij temperaturen van boven de 20 graden, die liggen dan in de schaduw te rusten. In vrachtauto’s loopt de temperatuur niet zelden op tot boven de 40 graden, met als gevolg: dood door oververhitting, een afschuwelijke manier om te sterven. Biggen zijn overigens beter bestand tegen hitte, maar als ze opeengepakt in een vrachtauto zitten dan raken ook letterlijk oververhit.

Serrano- en Parmaham
Varkens worden naar landen als Spanje en Italië vervoerd om aldaar verder vetgemest te worden en verwerkt te worden tot Serrano- of Parmaham. Of volwassen dieren worden naar die landen vervoerd enkel en alleen om geslacht te worden. De reden om de dieren te exporteren is eenvoudig; de prijzen voor biggen en slachtvarkens liggen daar hoger. Nederland en andere landen zouden heel goed in eigen land deze ham kunnen maken; dat zou een hoop gesleep met dieren voorkomen. Varkens in Nood pleit er dan ook voor om de methode te koppelen aan de naam Serrano of Parma en niet de plaats.

Belading van de vrachtwagens
Bij zeer veel transporten is sprake van overbelading. 20% extra varkens betekent 20% minder transportkosten, dus als dat een paar uitvallers oplevert of dierenkwelling, dan wordt dat voor lief genomen. Door de concurrentie van malafide transporteurs wordt het voor bonafide vervoerders steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden. Malafide transporteurs kunnen hun gang gaan door een gebrek aan controle en door de onwil van de Nederlandse overheid om straffen uit te delen.

Wettelijk is verplicht dat varkens voldoende lig- en staruimte hebben, maar op de film is te zien dat (ook) deze transporteur zich hier niet aan heeft gehouden. In beginsel controleert de VWA bij het inladen, maar de VWA en controle lijkt niet goed samen te gaan: zie ook  het grote aantal missers dat de VWA begaat (Veemarkten Utrecht en Leeuwarden, het TV programma Zembla over de MRSA bacterie, zwangere koeien naar Griekenland enzovoort).

Divers
Hoewel Nederland internationaal bekend staat als één van de grootste boosdoeners, gaat het ook elders mis. In april dit jaar hield de Letse douane een transport uit Denemarken met extreem verwaarloosde en mishandelde varkens tegen. In de vrachtwagens zaten 1.150 dieren die uit wanhoop elkaar aan het opvreten waren. De Deense overheid heeft vervolgens strenge maatregelen genomen en de export van levende dieren verboden, maar die maatregelen bleken niet EU-bestendig te zijn; de transporten uit Denemarken zijn dan ook hervat.

Wilt u Dier & Recht steunen in de strijd voor betere omstandigheden tijdens veetransporten? Klik dan hier. Wij zijn u zeer erkentelijk voor uw bijdrage!

Voor meer informatie kunt u contact met ons opnemen, of ons bellen op 06-26676868, 020-6109716 of 020-6177757.